Nếu chưa ly hôn mà sống với người khác thì có bị phạt không?

Trong cuộc sống hôn nhân, ly hôn là giải pháp pháp lý chấm dứt quan hệ vợ chồng khi không còn hạnh phúc. Tuy nhiên, không ít trường hợp chưa ly hôn mà sống với người khác, vi phạm nguyên tắc một vợ, một chồng – một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật Hôn nhân và gia đình. Vậy hành vi chưa ly hôn mà sống với người khác có bị xử phạt theo quy định pháp luật hay không?

1. Chưa ly hôn mà sống với người khác có vi phạm pháp luật không?

Hiện nay, tình trạng ly hôn ngày càng gia tăng ở nhiều độ tuổi khác nhau. Có những cặp vợ chồng ly hôn vì lý do khách quan hoặc chủ quan, nhưng cũng có trường hợp chưa ly hôn mà chọn cách ly thân để có thời gian suy nghĩ về mối quan hệ. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý đặt ra là: chưa ly hôn mà sống với người khác như vợ chồng có bị coi là vi phạm pháp luật hay không?

Theo quy định của pháp luật hiện hành, người đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác thì tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trước tiên có thể khẳng định rằng, hành vi chưa ly hôn mà sống với người khác là vi phạm pháp luật. Căn cứ tại Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, “chung sống như vợ chồng” được hiểu là việc nam, nữ tổ chức chung sống với nhau trên thực tế và coi nhau là vợ chồng.

Tại Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, pháp luật quy định rõ những hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, bao gồm:

Kết hôn giả tạo hoặc ly hôn giả tạo;
Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn hoặc cản trở kết hôn;
Người đang có vợ/chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác, hoặc người chưa có vợ/chồng mà chung sống với người đang có vợ/chồng;
Kết hôn hoặc chung sống trái pháp luật giữa những người có quan hệ huyết thống gần gũi hoặc quan hệ gia đình theo quy định;
Cưỡng ép, lừa dối trong ly hôn hoặc cản trở ly hôn;
Có hành vi bạo lực gia đình, lợi dụng hôn nhân để bóc lột, xâm hại hoặc trục lợi cá nhân…

Từ những quy định trên có thể khẳng định: chưa ly hôn mà sống với người khác như vợ chồng là hành vi trái pháp luật và xâm phạm đến chế độ hôn nhân một vợ, một chồng được pháp luật bảo vệ.

2. Nếu chưa ly hôn mà sống với người khác thì bị xử phạt như thế nào?

Theo phân tích ở trên, hành vi chưa ly hôn mà sống với người khác như vợ chồng là hành vi vi phạm pháp luật. Trong trường hợp chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 59 Nghị định số 82/2020/NĐ-CP.

Cụ thể:

Mức phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng áp dụng đối với các hành vi sau:

Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác, hoặc người chưa có vợ/chồng nhưng kết hôn với người mà mình biết rõ đang có vợ/chồng;
Chung sống như vợ chồng với người khác trong khi vẫn đang có vợ hoặc chồng;
Người chưa có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người đã có vợ hoặc chồng;
Kết hôn hoặc sống chung trái pháp luật với người từng là cha mẹ nuôi, con nuôi hoặc người có quan hệ cấm kết hôn;
Cản trở kết hôn, yêu sách của cải khi kết hôn, cản trở ly hôn tự nguyện…

Mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng áp dụng đối với các hành vi nghiêm trọng hơn như:

Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người có cùng dòng máu trực hệ, trong phạm vi ba đời;
Kết hôn hoặc sống chung giữa cha mẹ nuôi và con nuôi;
Ép buộc, lừa dối kết hôn hoặc ly hôn;
Lợi dụng hôn nhân hoặc ly hôn để trục lợi, vi phạm chính sách pháp luật về dân số hoặc cư trú…

Kết luận:

Như vậy, hành vi chưa ly hôn mà sống với người khác như vợ chồng là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật Việt Nam. Người thực hiện hành vi này sẽ bị xử phạt hành chính từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, và nếu gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

3. Chưa ly hôn mà sống với người khác có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Hành vi chưa ly hôn mà sống với người khác như vợ chồng hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng, căn cứ theo Điều 182 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), khi hành vi đó gây hậu quả nghiêm trọng.

Cụ thể, việc kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác trong khi vẫn đang trong quan hệ hôn nhân hợp pháp có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi được xác định là:

Đã làm một trong hai bên ly hôn;
Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng mà vẫn tiếp tục tái phạm.

Hành vi chưa ly hôn nhưng đã sống như vợ chồng với người khác thường được thể hiện thông qua một trong các biểu hiện sau:

Đã tổ chức cưới hỏi theo phong tục hoặc nghi thức;
Đã đăng ký kết hôn với người khác (dù có thể sử dụng giấy tờ giả mạo);
Tuy không đăng ký kết hôn nhưng sống chung, coi nhau như vợ chồng, cùng sinh hoạt, có con chung, tài sản chung, được gia đình hoặc xã hội công nhận là “vợ chồng”;
Dù đã bị gia đình, cơ quan, tổ chức nhắc nhở, giáo dục nhưng vẫn duy trì mối quan hệ đó.

Điểm đáng chú ý là: Dù người trong cuộc có biết hay không biết đối phương đã có vợ/chồng, hay có đồng thuận hay không, thì yếu tố này cũng không làm thay đổi bản chất khách quan của hành vi vi phạm.

Khung hình phạt cụ thể theo Điều 182 Bộ luật Hình sự năm 2015:

Khung hình phạt cơ bản: Người phạm tội có thể bị cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm;
Khung hình phạt tăng nặng: Nếu hành vi có tình tiết nghiêm trọng hơn, người vi phạm có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Cơ sở pháp lý áp dụng gồm:

Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;
Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017;
Nghị định số 82/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã.

Nếu bạn đang đứng trước tình huống tương tự và cần được hỗ trợ pháp lý, Luật New Key Khánh Hòa luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và chuẩn bị hồ sơ pháp lý cần thiết, giúp bạn bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Xem thêm bài viết liên quan: