Tư vấn ngay:
Di chúc không được công chứng có hiệu lực không? Tìm hiểu quy định pháp luật về điều kiện để di chúc hợp pháp, hiệu lực của di chúc và những nội dung bắt buộc theo Bộ luật Dân sự 2015.
1. Di chúc hợp pháp là gì?
Di chúc là văn bản (hoặc lời nói trong trường hợp đặc biệt) thể hiện ý chí cuối cùng của một người về việc phân chia tài sản sau khi họ qua đời. Tuy nhiên, để di chúc được pháp luật công nhận, nó phải hợp pháp theo quy định.
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, một di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau:
Điều 630. Di chúc hợp pháp
Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Có thể thấy, pháp luật mở rộng hình thức di chúc để phù hợp với nhiều hoàn cảnh thực tế. Không phải di chúc nào cũng buộc phải có công chứng thì mới hợp pháp.
2. Di chúc không được công chứng có giá trị pháp lý không?
Nhiều người cho rằng di chúc bắt buộc phải có công chứng hoặc chứng thực thì mới được thừa nhận. Tuy nhiên, điều này chưa chính xác.
heo Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật quy định 4 hình thức di chúc bằng văn bản:
Điều 628. Di chúc bằng văn bản
Di chúc bằng văn bản bao gồm:
- Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng.
- Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.
- Di chúc bằng văn bản có công chứng.
- Di chúc bằng văn bản có chứng thực
Như vậy, di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực vẫn hợp pháp nếu đáp ứng đủ điều kiện của Điều 630 BLDS 2015. Ví dụ:
-
Ông A tự viết tay di chúc, ghi rõ ngày tháng năm, họ tên, địa chỉ, danh sách người thừa kế, tài sản để lại và ký tên. Nếu ông A minh mẫn và không bị ép buộc, thì di chúc này vẫn có hiệu lực pháp luật.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng di chúc không công chứng dễ xảy ra tranh chấp hơn. Bởi khi có tranh cãi, những người liên quan có thể cho rằng di chúc được lập trong tình trạng không minh mẫn, bị tác động hoặc giả mạo chữ viết.
Vì vậy, pháp luật cho phép di chúc không công chứng vẫn hợp pháp, nhưng khuyến khích người dân thực hiện công chứng/chứng thực để hạn chế rủi ro.
3. Khi nào di chúc có hiệu lực?
Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015 nêu rõ về hiệu lực của di chúc:
Điều 643. Hiệu lực của di chúc
- Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế.
- Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:
a) Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
b) Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực.- Di chúc không có hiệu lực, nếu di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế; nếu di sản để lại cho người thừa kế chỉ còn một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.
- Khi di chúc có phần không hợp pháp mà không ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại thì chỉ phần đó không có hiệu lực.
- Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.
Hiệu lực của di chúc được quy định tại Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, di chúc sẽ phát sinh hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế – tức là khi người lập di chúc qua đời.
Một số trường hợp di chúc không có hiệu lực:
- Người thừa kế chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc.
- Cơ quan, tổ chức được chỉ định thừa kế không còn tồn tại.
- Tài sản để lại trong di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế.
Ví dụ: Bà B lập di chúc để lại căn nhà cho con trai, nhưng trước khi bà mất, căn nhà đã bị bán đi. Khi đó, di chúc về căn nhà không còn hiệu lực, nhưng các phần di sản khác (nếu có) vẫn có giá trị.
Như vậy, công chứng chỉ là một thủ tục tăng tính an toàn, còn việc di chúc có hiệu lực hay không phụ thuộc vào nội dung và hoàn cảnh thực tế khi mở thừa kế.
4. Nội dung bắt buộc của một di chúc
Căn cứ Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015, một di chúc hợp pháp cần có các nội dung chủ yếu:
- Ngày, tháng, năm lập di chúc.
- Họ tên, địa chỉ của người lập di chúc.
- Họ tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản.
- Tài sản để lại và nơi có tài sản.
Ngoài ra, di chúc có thể có thêm những nội dung khác, chẳng hạn:
- Người quản lý di sản.
- Người phân chia di sản.
- Nghĩa vụ của người thừa kế.
Đặc biệt, di chúc không được viết tắt, không viết bằng ký hiệu, nếu nhiều trang thì mỗi trang phải có số thứ tự, chữ ký hoặc điểm chỉ.
Ví dụ: Nếu một di chúc chỉ ghi “cho con A hưởng tài sản ở quê” mà không mô tả rõ tài sản là gì, ở đâu, thì dễ dẫn đến tranh chấp và có thể bị coi là không hợp pháp.
Bạn có bất kỳ thắc mắc nào về pháp luật? Hãy inbox trực tiếp cho fanpage Luật New Key Nha Trang. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!
Xem thêm các tin tức khác tại: Trang Tin Tức – Công ty Luật TNHH New Key
