Vợ chồng đang ly thân có được hưởng thừa kế khi 1 người mất không?

Vợ chồng đang ly thân có được hưởng thừa kế khi 1 người mất không? Trong thực tế, có nhiều cặp vợ chồng sống ly thân trong thời gian dài, nhưng chưa hoàn tất thủ tục ly hôn. Khi một bên mất đi, người còn lại thường băn khoăn liệu đang ly thân có được hưởng thừa kế tài sản hay không. Dưới đây là một tình huống thực tế minh họa:

Tình huống thực tế

Tôi và chồng là anh T đăng ký kết hôn năm 2018 tại UBND xã nơi anh ấy thường trú. Đầu năm 2021, khi tôi đang mang thai thì phát hiện anh T có người khác. Sau khi sinh con, tôi quyết định ly thân và nuôi con một mình.

Tôi đã nộp đơn ly hôn ra tòa nhưng chưa được giải quyết. Đến đầu năm 2022, anh T dọn đến sống chung với người phụ nữ kia dù vẫn chưa hoàn tất thủ tục ly hôn. Vừa qua, anh T gặp tai nạn giao thông và qua đời, không để lại di chúc. Gia đình bên chồng cho rằng sẽ bán nhà và chia cho người phụ nữ kia, không chia cho tôi và con.

Tôi muốn hỏi: Trong trường hợp này, tôi và con tôi có được hưởng thừa kế tài sản của chồng không?

Vợ chồng đang ly thân có được hưởng thừa kế khi 1 người mất không

⚖️ Cơ sở pháp lý

Khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:
“Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn”.
Điều 649 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định:
“Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.
Khoản 1 Điều 650 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định các trường hợp thừa kế theo pháp luật:

“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Phân tích tình huống vợ chồng đang ly thân có được hưởng thừa kế khi 1 người mất không?

Pháp luật hiện hành không có khái niệm “ly thân” và cũng không quy định hậu quả pháp lý của việc ly thân. Khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã nêu rõ: chỉ khi có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực của Tòa án thì quan hệ hôn nhân mới chấm dứt.

Do đó, dù hai vợ chồng đã ly thân và bạn đã nộp đơn ra tòa nhưng chưa có bản án ly hôn có hiệu lực, thì quan hệ hôn nhân vẫn còn tồn tại.

Khi chồng bạn mất không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật (Điều 650 BLDS 2015). Theo Điều 651, vợ hợp pháp và con chung của người chết thuộc hàng thừa kế thứ nhất, cùng với cha mẹ của người chết.

Như vậy:

Bạn (người vợ hợp pháp),
Con chung,
Cha mẹ chồng

Là những người cùng hàng thừa kế thứ nhất và sẽ được chia phần di sản bằng nhau nếu không có thỏa thuận khác.

Kết luận

Khi một người mất trong thời gian vợ chồng đang ly thân nhưng chưa ly hôn hợp pháp, người vợ/chồng còn lại vẫn được pháp luật công nhận là vợ/chồng hợp pháp, và vẫn có quyền hưởng thừa kế theo hàng thừa kế thứ nhất cùng với con chung và cha mẹ của người chết.

Nếu gia đình bên chồng tự ý bán, chia tài sản mà không có sự đồng thuận của bạn và con, bạn có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân nơi có tài sản để yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật.