Tư vấn ngay:
Tranh chấp thừa kế nhà đất là một trong những tranh chấp phổ biến, thường phát sinh khi các thành viên trong gia đình không thống nhất được về người được hưởng di sản, phần di sản mỗi người được nhận hoặc quyền quản lý, sử dụng nhà đất do người đã mất để lại.
Khi xảy ra tranh chấp, các bên không nhất thiết phải đưa vụ việc ra Tòa án ngay từ đầu. Tùy vào tính chất vụ việc và thiện chí của các bên, tranh chấp thừa kế nhà đất có thể được giải quyết bằng thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án.
Dưới đây, Công ty Luật TNHH New Key – Chi nhánh Khánh Hòa hướng dẫn cụ thể các cách giải quyết và thủ tục khởi kiện tranh chấp thừa kế nhà đất theo quy định pháp luật.
Lưu ý: Quyền sử dụng đất, nhà ở trong bài viết này được gọi chung là “nhà đất”.
1. Tranh chấp thừa kế nhà đất là gì?
Tranh chấp thừa kế nhà đất là những mâu thuẫn phát sinh giữa các bên trong quan hệ thừa kế liên quan đến quyền hưởng và phân chia di sản là quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản khác gắn liền với đất.
Một số tranh chấp thường gặp như:
- Tranh chấp về việc xác định ai là người có quyền hưởng di sản;
- Tranh chấp về hàng thừa kế;
- Tranh chấp về hiệu lực của di chúc;
- Tranh chấp về phần di sản mà mỗi người được hưởng;
- Tranh chấp về việc xác định nhà đất có phải là di sản thừa kế hay không;
- Tranh chấp về quản lý, sử dụng nhà đất là di sản;
- Tranh chấp liên quan đến việc phân chia di sản thừa kế.
Khi phát sinh tranh chấp, các bên có thể lựa chọn một trong 3 phương thức giải quyết gồm: thương lượng, hòa giải và khởi kiện tại Tòa án.
2. 3 cách giải quyết tranh chấp thừa kế nhà đất
Cách 1: Thương lượng
Thương lượng là phương thức các bên tự trao đổi, thỏa thuận với nhau để tìm ra phương án giải quyết tranh chấp mà không cần sự can thiệp của bên thứ ba.
Ví dụ, các đồng thừa kế có thể tự thống nhất:
- Ai được nhận phần nhà đất nào;
- Có bán nhà đất để chia tiền hay không;
- Một người nhận nhà đất và thanh toán lại giá trị phần thừa kế cho những người còn lại;
- Tỷ lệ phân chia di sản giữa các bên.
Ưu điểm của thương lượng là các bên có thể chủ động về thời gian, phương án giải quyết và hạn chế chi phí phát sinh.
Đối với phương thức này, pháp luật không quy định thủ tục thực hiện cụ thể. Việc thương lượng chủ yếu phụ thuộc vào sự tự nguyện và thiện chí của các bên.
Tuy nhiên, để hạn chế tranh chấp phát sinh lần nữa, nếu các bên đã thống nhất được phương án giải quyết thì nên lập văn bản ghi nhận rõ nội dung thỏa thuận.
Cách 2: Hòa giải
Hòa giải là phương thức giải quyết tranh chấp trong đó có sự tham gia của một người trung gian nhằm hỗ trợ các bên tìm ra phương án giải quyết phù hợp.
Người trung gian có thể giúp các bên:
- Phân tích vấn đề đang tranh chấp;
- Làm rõ quyền và lợi ích của từng người;
- Đưa ra phương án để các bên cân nhắc;
- Hỗ trợ các bên thống nhất cách phân chia di sản.
Khác với thương lượng, trong hòa giải có sự tham gia của bên trung gian. Tuy nhiên, người hòa giải không phải là người có quyền quyết định việc phân chia di sản thay cho các bên.
Tương tự thương lượng, pháp luật không quy định thủ tục hòa giải cụ thể đối với trường hợp các bên tự hòa giải với nhau.
Nếu hòa giải thành và các bên thống nhất được việc phân chia di sản, nên lập văn bản thỏa thuận để làm căn cứ thực hiện các thủ tục tiếp theo.
Cách 3: Khởi kiện tại Tòa án
Khi các bên không thể tự thương lượng hoặc hòa giải, một trong các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp thừa kế nhà đất theo quy định của pháp luật.
Khởi kiện là phương thức giải quyết tranh chấp thông qua việc gửi đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền và thực hiện theo trình tự, thủ tục được quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Đây là phương án thường được lựa chọn khi tranh chấp đã phát sinh nghiêm trọng và các bên không thể tự thống nhất về quyền hưởng hoặc phân chia di sản.
3. Thủ tục khởi kiện tranh chấp thừa kế nhà đất
Nếu lựa chọn khởi kiện, người dân cần chuẩn bị hồ sơ và thực hiện theo trình tự, thủ tục tố tụng dân sự.
Bước 1: Chuẩn bị và nộp đơn khởi kiện
Hồ sơ khởi kiện gồm những gì?
Căn cứ Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện chuẩn bị 01 bộ hồ sơ, gồm:
- Đơn khởi kiện theo mẫu;
- Chứng minh thư nhân dân hoặc Căn cước công dân;
- Tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm.
Đối với tranh chấp thừa kế nhà đất, người khởi kiện nên thu thập và cung cấp các tài liệu, chứng cứ liên quan đến việc xác định di sản và người thừa kế, tùy từng vụ việc cụ thể.
Trường hợp vì lý do khách quan mà người khởi kiện không thể nộp đầy đủ tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện thì có thể nộp những tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Trong quá trình giải quyết vụ án, người khởi kiện có trách nhiệm bổ sung hoặc giao nộp thêm tài liệu, chứng cứ khác theo yêu cầu của Tòa án.
Nộp đơn khởi kiện ở đâu?
Theo khoản 1 Điều 35 và khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền.
Trường hợp không có thỏa thuận lựa chọn Tòa án giải quyết thì nộp đơn tại Tòa án nhân dân nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân.
Trường hợp các đương sự có thỏa thuận bằng văn bản thì có thể nộp tại Tòa án nơi nguyên đơn cư trú, làm việc theo quy định.
Có thể nộp đơn khởi kiện bằng cách nào?
Theo khoản 1 Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện có thể gửi đơn theo một trong các phương thức:
- Nộp trực tiếp tại Tòa án;
- Gửi đến Tòa án theo đường dịch vụ bưu chính;
- Gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án nếu có.
4. Tòa án tiếp nhận và thụ lý vụ án như thế nào?
Sau khi nhận đơn khởi kiện, Tòa án sẽ xem xét đơn và các tài liệu, chứng cứ kèm theo để xác định vụ việc có thuộc thẩm quyền giải quyết của mình hay không.
Nếu vụ án thuộc thẩm quyền và đủ điều kiện thụ lý, người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí.
Sau khi người khởi kiện nộp lại cho Tòa án biên lai nộp tiền tạm ứng án phí, Tòa án thực hiện việc thụ lý vụ án theo quy định.
5. Chuẩn bị xét xử vụ án tranh chấp thừa kế nhà đất
Sau khi vụ án được thụ lý, Tòa án tiến hành các thủ tục tố tụng cần thiết để giải quyết vụ án.
Trong giai đoạn này, Tòa án có thể tiến hành thu thập, xem xét tài liệu, chứng cứ và thực hiện các thủ tục tố tụng theo quy định.
Theo quy định được nêu tại nội dung trên, thời gian chuẩn bị xét xử tối đa là 06 tháng, kể từ ngày thụ lý vụ án.
Trong quá trình giải quyết, các bên vẫn có thể thỏa thuận, hòa giải với nhau nếu đạt được phương án thống nhất.
6. Xét xử sơ thẩm tranh chấp thừa kế nhà đất
Sau khi hoàn tất giai đoạn chuẩn bị xét xử và vụ án đủ điều kiện đưa ra xét xử, Tòa án tiến hành xét xử sơ thẩm.
Tại phiên tòa, Tòa án xem xét các yêu cầu của đương sự, tài liệu, chứng cứ và các vấn đề liên quan để đưa ra phán quyết theo quy định pháp luật.
Kết quả giải quyết có thể xác định:
- Ai là người có quyền hưởng di sản;
- Di sản thừa kế gồm những tài sản nào;
- Phần di sản mỗi người được hưởng;
- Phương án phân chia nhà đất;
- Các nghĩa vụ tài chính và án phí mà các bên phải chịu theo quy định.
7. Người dân cần lưu ý gì khi tranh chấp thừa kế nhà đất?
Tranh chấp thừa kế nhà đất thường liên quan đến nhiều vấn đề pháp lý cùng lúc như xác định di sản, người thừa kế, di chúc, nguồn gốc nhà đất, quá trình quản lý sử dụng đất và giá trị tài sản.
Do đó, trước khi khởi kiện, người có quyền lợi liên quan nên kiểm tra kỹ các giấy tờ và chứng cứ đang có.
Đặc biệt, cần xác định rõ:
- Người để lại di sản là ai;
- Thời điểm người để lại di sản chết;
- Di sản gồm những tài sản nào;
- Có di chúc hay không;
- Di chúc có hợp pháp hay không;
- Những ai thuộc diện thừa kế;
- Nhà đất hiện đang đứng tên ai;
- Có tranh chấp hoặc giao dịch liên quan đến nhà đất hay không.
Việc chuẩn bị đầy đủ tài liệu, chứng cứ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp được thuận lợi hơn.
Kết luận
Khi xảy ra tranh chấp thừa kế nhà đất, các bên có thể lựa chọn thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án. Trong đó, thương lượng và hòa giải thường giúp các bên tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế mâu thuẫn gia đình.
Trường hợp không thể thống nhất, người có quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm có thể thực hiện quyền khởi kiện theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để yêu cầu Tòa án giải quyết.
Nếu Anh/Chị đang có tranh chấp liên quan đến thừa kế nhà đất tại Khánh Hòa, cần xác định đúng người thừa kế, di sản, hồ sơ pháp lý và thẩm quyền Tòa án trước khi thực hiện thủ tục khởi kiện, nhằm hạn chế những rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
Công ty Luật TNHH New Key – Chi nhánh Khánh Hòa có thể hỗ trợ tư vấn, rà soát hồ sơ và hướng dẫn phương án giải quyết tranh chấp thừa kế phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Bạn có bất kỳ thắc mắc nào về pháp luật? Hãy inbox trực tiếp cho fanpage Luật New Key Nha Trang hoặc Luật Sư Nhật Hằng Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!
Xem thêm các tin tức khác tại: Trang Tin Tức – Công ty Luật TNHH New Key
