Tư vấn ngay:
Di chúc là căn cứ pháp lý quan trọng giúp cá nhân thể hiện ý chí đối với việc định đoạt tài sản sau khi qua đời. Tuy nhiên, trong thực tế nhiều người đặt câu hỏi: Pháp nhân có quyền lập di chúc hay không? Trường hợp doanh nghiệp, tổ chức hoặc pháp nhân sở hữu tài sản thì có được để lại tài sản bằng di chúc như cá nhân hay không?
Đây là vấn đề dễ gây nhầm lẫn bởi pháp nhân cũng là chủ thể tham gia quan hệ dân sự và có quyền sở hữu tài sản. Hãy cùng Công ty Luật New Key – CN Khánh Hòa phân tích dưới góc độ pháp luật để làm rõ vấn đề này.
Tóm tắt nội dung chính
- Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
- Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015 quy định cụ thể các đối tượng được quyền lập di chúc.
- Pháp luật hiện hành không quy định pháp nhân là đối tượng được lập di chúc.
- Pháp nhân có thể là người được hưởng di sản theo di chúc nhưng không có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình.
1. Di chúc là gì theo quy định của pháp luật?
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, quy định:
“Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.”
Theo quy định trên, bản chất của di chúc là việc một người thể hiện ý nguyện cuối cùng liên quan đến tài sản thuộc quyền sở hữu của mình.
Điểm cần lưu ý là pháp luật sử dụng cụm từ “ý chí của cá nhân”, không phải ý chí của tổ chức hay pháp nhân.
Đây cũng là căn cứ quan trọng để xác định phạm vi chủ thể được quyền lập di chúc.
2. Những đối tượng nào được quyền lập di chúc?
Điều 625 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định các chủ thể có quyền lập di chúc gồm:
Người thành niên
Là người:
- Minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc;
- Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi
Được lập di chúc khi:
- Việc lập di chúc được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.
Như vậy, quy định pháp luật hiện hành chỉ ghi nhận cá nhân là đối tượng được quyền lập di chúc.
Trong danh sách này không có pháp nhân.
3. Pháp nhân có được quyền lập di chúc không?
Câu trả lời là: Không.
Căn cứ Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.”
Đồng thời điều luật cũng quy định:
“Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.”
Quy định này cho thấy:
- Chủ thể được quyền lập di chúc là cá nhân;
- Chủ thể không phải cá nhân chỉ được hưởng di sản theo di chúc.
Do đó, pháp nhân không thuộc đối tượng có quyền để lại tài sản bằng di chúc.
4. Pháp nhân có thể hưởng di sản thừa kế không?
Mặc dù không được quyền lập di chúc, nhưng pháp nhân vẫn có thể trở thành người hưởng di sản theo di chúc.
Ví dụ:
Một cá nhân lập di chúc để lại tài sản cho:
- Quỹ từ thiện;
- Doanh nghiệp;
- Tổ chức xã hội;
- Trường học;
- Cơ sở nghiên cứu.
Trong trường hợp này, pháp nhân hoàn toàn có quyền nhận di sản nếu được chỉ định trong nội dung di chúc hợp pháp.
Đây cũng là nội dung được Bộ luật Dân sự 2015 ghi nhận.
5. Điều kiện để di chúc hợp pháp theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, một di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện sau:
Về chủ thể
Người lập di chúc phải:
- Minh mẫn, sáng suốt;
- Không bị lừa dối;
- Không bị đe dọa;
- Không bị cưỡng ép.
Về nội dung
- Không vi phạm điều cấm của luật;
- Không trái đạo đức xã hội.
Về hình thức
Phải phù hợp quy định pháp luật đối với từng loại di chúc.
Ví dụ:
- Di chúc bằng văn bản;
- Di chúc có công chứng;
- Di chúc có chứng thực;
- Di chúc miệng trong trường hợp đặc biệt.
Đáng chú ý, toàn bộ quy định tại Điều 630 đều xoay quanh điều kiện của cá nhân lập di chúc, không đề cập đến pháp nhân.
6. Vì sao pháp nhân không có quyền lập di chúc?
Có thể hiểu đơn giản rằng:
Di chúc là sự thể hiện ý chí cuối cùng của một con người trước khi chết.
Trong khi đó:
- Pháp nhân là tổ chức được thành lập theo quy định pháp luật;
- Không tồn tại yếu tố “chết” như cá nhân;
- Việc chấm dứt hoạt động của pháp nhân được xử lý thông qua giải thể, phá sản hoặc các thủ tục pháp lý khác.
Do đó, tài sản của pháp nhân khi chấm dứt hoạt động sẽ được giải quyết theo quy định về:
- Giải thể doanh nghiệp;
- Phá sản;
- Thanh lý tài sản;
- Quy định chuyên ngành liên quan.
Chứ không thực hiện thông qua hình thức lập di chúc.
Kết luận
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, pháp nhân không phải là chủ thể được quyền lập di chúc. Quyền lập di chúc chỉ thuộc về cá nhân đáp ứng điều kiện luật định.
Tuy nhiên, pháp nhân vẫn có thể trở thành người hưởng di sản theo di chúc nếu được người lập di chúc chỉ định hợp pháp.
Việc hiểu đúng quy định này sẽ giúp tránh nhầm lẫn trong quá trình xác lập quyền tài sản và giải quyết các vấn đề liên quan đến thừa kế.
Nếu Quý khách có thắc mắc về lập di chúc, chia di sản, thừa kế theo pháp luật hoặc tranh chấp thừa kế, hãy liên hệ Công ty Luật New Key – CN Khánh Hòa để được hỗ trợ kịp thời.
Bạn có bất kỳ thắc mắc nào về pháp luật? Hãy inbox trực tiếp cho fanpage Luật New Key Nha Trang hoặc Luật Sư Nhật Hằng Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!
Xem thêm các tin tức khác tại: Trang Tin Tức – Công ty Luật TNHH New Key
