Vợ chồng ly hôn, ông bà có được quyền nhận nuôi cháu không?

Khi vợ chồng ly hôn, vấn đề quyền trực tiếp nuôi con luôn là nội dung được đặc biệt quan tâm. Trong thực tế, không ít trường hợp ông bà muốn đứng ra chăm sóc, nuôi dưỡng cháu sau khi cha mẹ ly hôn và đặt ra câu hỏi: ông bà có được quyền nhận nuôi cháu khi cha mẹ ly hôn hay không?

Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền nuôi con sau ly hôn, quyền giám hộ và lợi ích tốt nhất của trẻ em theo quy định pháp luật. Cùng Công ty Luật TNHH New Key – CN Khánh Hòa phân tích dưới góc độ pháp lý dưới đây.

Tóm tắt nhanh nội dung chính

• Sau ly hôn, quyền nuôi con trước hết thuộc cha hoặc mẹ, không đương nhiên thuộc ông bà.
• Ông bà không mặc nhiên có quyền nhận nuôi cháu khi cha mẹ ly hôn.
• Trường hợp cha mẹ không đủ điều kiện nuôi con, Tòa án có thể giao con cho người giám hộ, trong đó có thể xem xét ông bà.
• Ông bà cũng có thể được giao chăm sóc cháu nếu cha mẹ thỏa thuận hoặc pháp luật cho phép.

1. Sau ly hôn, ai có quyền trực tiếp nuôi con?

Căn cứ khoản 1 và khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, sau khi ly hôn:

• Cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên;
• Vợ chồng có thể tự thỏa thuận người trực tiếp nuôi con;
• Nếu không thỏa thuận được, Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ quyền lợi mọi mặt của con;
• Trường hợp con từ đủ 07 tuổi trở lên, phải xem xét nguyện vọng của con.

Nguyên tắc quan trọng

Pháp luật ưu tiên quyền và nghĩa vụ nuôi con thuộc về:

1. Cha;
2. Mẹ.

Điều này đồng nghĩa, ông bà không phải chủ thể đương nhiên có quyền nuôi cháu khi cha mẹ ly hôn.

2. Ông bà có được quyền nhận nuôi cháu sau ly hôn không?

Câu trả lời là không.

Theo quy định hiện hành, ông bà không mặc nhiên có quyền trực tiếp nuôi cháu chỉ vì cha mẹ ly hôn.

Lý do:

• Quan hệ nuôi con sau ly hôn trước hết là quyền, nghĩa vụ của cha mẹ;
• Tòa án chỉ xem xét giao con cho cha hoặc mẹ, trừ trường hợp đặc biệt;
• Ông bà không được ưu tiên thay cha mẹ trong quyết định giao quyền nuôi con.

Tuy nhiên, có thể phát sinh ngoại lệ:

Ông bà có thể trực tiếp nuôi cháu nếu:

• Cha hoặc mẹ tự nguyện giao cháu cho ông bà chăm sóc;
• Cha mẹ thống nhất để ông bà hỗ trợ nuôi dưỡng;
• Có căn cứ pháp luật để Tòa án giao cháu cho ông bà với tư cách người giám hộ.

3. Trường hợp nào ông bà có thể được giao nuôi cháu?

3.1 Khi cha và mẹ đều không đủ điều kiện nuôi con

Căn cứ khoản 4 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:

Trong trường hợp xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con, Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để ông bà có thể được xem xét nhận nuôi cháu.

Ví dụ cha mẹ không đủ điều kiện:

• Không có khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng con;
• Mất năng lực hành vi dân sự;
• Có hành vi bạo lực, ngược đãi trẻ;
• Nghiện ma túy, cờ bạc, vi phạm pháp luật nghiêm trọng;
• Điều kiện sống không bảo đảm quyền lợi của trẻ.

Khi đó, ông bà có thể đề nghị Tòa án xem xét giao cháu cho mình chăm sóc.

3.2 Ông bà với tư cách người giám hộ hoặc người nuôi dưỡng thay thế

Trong trường hợp đặc biệt, ông bà có thể được xác định là:

• Người giám hộ;
• Người nuôi dưỡng thay thế theo quy định pháp luật.

Khi xem xét, Tòa án sẽ đặt quyền lợi tốt nhất của trẻ em làm nguyên tắc ưu tiên hàng đầu.

4. Ông bà muốn xin nuôi cháu cần đáp ứng điều kiện gì?

Nếu đề nghị Tòa án giao cháu cho mình, ông bà cần chứng minh:

Điều kiện vật chất

• Chỗ ở ổn định;
• Thu nhập bảo đảm nuôi dưỡng;
• Điều kiện học tập, sinh hoạt phù hợp cho trẻ.

Điều kiện tinh thần

• Có thời gian chăm sóc cháu;
• Có môi trường sống lành mạnh;
• Bảo đảm sự phát triển tâm lý, đạo đức cho trẻ.

Chứng minh cha mẹ không đủ điều kiện nuôi con (nếu có)

Đây thường là yếu tố then chốt để Tòa án xem xét giao quyền chăm sóc cho ông bà.

5. Ông bà có quyền yêu cầu Tòa án giao nuôi cháu không?

Có.

Nếu thuộc trường hợp phù hợp pháp luật, ông bà có thể:

• Đề nghị Tòa án xem xét quyền giám hộ;
• Yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con;
• Cung cấp chứng cứ chứng minh việc giao cháu cho ông bà là bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ.

Tòa án sẽ xem xét toàn diện:

• Điều kiện của cha mẹ;
• Điều kiện của ông bà;
• Nguyện vọng của trẻ (nếu đủ tuổi);
• Quyền lợi về mọi mặt của con.

6. Kết luận: Ly hôn, ông bà có được nuôi cháu không?

Ông bà không đương nhiên có quyền nuôi cháu khi cha mẹ ly hôn, bởi quyền nuôi con trước hết vẫn thuộc cha hoặc mẹ theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.

Tuy nhiên, nếu:

• Cha mẹ giao cháu cho ông bà chăm sóc; hoặc
• Cả cha và mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con,

thì ông bà có thể đề nghị Tòa án giao cháu cho mình trực tiếp nuôi dưỡng với tư cách người giám hộ hoặc người nuôi dưỡng thay thế theo quy định pháp luật.

Nếu Quý khách đang có vướng mắc về tranh chấp quyền nuôi con, thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn hoặc thủ tục giành quyền nuôi cháu cho ông bà, hãy liên hệ Công ty Luật TNHH New Key – CN Khánh Hòa để được hỗ trợ kịp thời.

Bạn có bất kỳ thắc mắc nào về pháp luật? Hãy inbox trực tiếp cho fanpage Luật New Key Nha Trang hoặc Luật Sư Nhật Hằng Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!

Xem thêm các tin tức khác tại: Trang Tin Tức – Công ty Luật TNHH New Key