Có được ly hôn khi vợ hoặc chồng bị bệnh tâm thần không?

Có được ly hôn khi vợ hoặc chồng bị bệnh tâm thần không? Và nếu có, thủ tục ly hôn đơn phương trong trường hợp này được thực hiện như thế nào?

Có được ly hôn khi vợ hoặc chồng bị bệnh tâm thần không

1. Có được ly hôn khi vợ hoặc chồng bị bệnh tâm thần không?

Câu hỏi thực tế:

“Tôi và chồng tôi kết hôn được 20 năm, có hai con chung. Hiện tại chồng tôi bị bệnh thần kinh, đã điều trị nhiều nơi nhưng không khỏi. Tôi muốn ly hôn thì có được không?”

Trả lời:
Pháp luật hiện hành không có quy định cấm ly hôn với người bị bệnh tâm thần. Vì vậy, trong trường hợp này, người vợ hoàn toàn có quyền ly hôn đơn phương với chồng nếu cuộc sống hôn nhân không thể kéo dài.

Tuy nhiên, để thực hiện thủ tục ly hôn với người bị bệnh tâm thần, cần trải qua hai bước quan trọng sau:

2. Bước 1: Yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015:

“1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Khi không còn căn cứ tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.”

Đồng thời, Điều 376 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định:

“1. Người có quyền, lợi ích liên quan, cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định của Bộ luật dân sự.

Người thành niên không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi do tình trạng thể chất, tinh thần nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố họ là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định của Bộ luật dân sự.”

Dựa trên quy định này, người vợ có thể nộp đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố chồng mình mất năng lực hành vi dân sự. Hồ sơ bao gồm:

Đơn yêu cầu (theo mẫu);
Kết luận giám định của cơ quan chuyên môn và các chứng cứ chứng minh tình trạng bệnh;
Giấy tờ tùy thân và sổ hộ khẩu của người yêu cầu và người bị yêu cầu.

Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ mở phiên họp để xem xét yêu cầu. Nếu chấp nhận, Tòa sẽ ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự và chỉ định người giám hộ cho người bị bệnh (trong trường hợp này là chồng).

3. Bước 2: Thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương

Sau khi người bị bệnh đã được tuyên mất năng lực hành vi dân sự, người vợ có thể nộp đơn ly hôn đơn phương tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Lúc này, người giám hộ sẽ là người đại diện hợp pháp của chồng trong vụ án ly hôn.

Tòa án sẽ căn cứ vào tình trạng thực tế của quan hệ hôn nhân, điều kiện chăm sóc con chung, tài sản chung… để ra quyết định giải quyết ly hôn theo đúng quy định pháp luật.

Kết luận

Có thể ly hôn với người bị bệnh tâm thần, nhưng trước hết phải thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự. Đây là căn cứ pháp lý bắt buộc để Tòa án thụ lý và giải quyết vụ án ly hôn trong những trường hợp đặc biệt như vậy.